Dołącz do czytelników
Brak wyników

Sytuacje kryzysowe

10 kwietnia 2019

NR 101 (Kwiecień 2019)

Omdlenie lub utrata przytomności przedszkolaka

0 785

Jak postąpić w sytuacji kryzysowej związanej z zagrożeniem zdrowia i życia dziecka? Pomimo wielu szkoleń z udzielania pierwszej pomocy wielu z nas nadal nie czuje się pewnie w tej tematyce. Co należy zrobić przede wszystkim?

Omdlenie poprzedzone jest krótkim okresem, kiedy dziecko odczuwa dyskomfort. Może mieć ono zawroty głowy, zaburzenia widzenia i słuchu, nudności, uczucie duszności, bóle głowy czy brzucha. Niestety, najczęściej małe dzieci nie sygnalizują swoim opiekunom tego, co czują. Trudno jest im zrozumieć, co się z nimi dzieje, nie potrafią nazwać swoich odczuć. Osoby dorosłe towarzyszące dzieciom mogą natomiast zaobserwować niepokojące objawy omdlenia przejawiające się nagłą bladością, nadmierną potliwością, brakiem kontaktu słownego i wzrokowego. Ostatnim objawem będzie zwiotczenie i osunięcie się ciała malucha. Kiedy upadek dziecka jest nagły, z tak zwanej pozycji pionowej, może doprowadzić do urazów ciała, które w połączeniu z tą nagłą przemijającą utratą przytomności z pewnością stają się niebezpieczne dla zdrowia i mogą zagrozić życiu. 

Sytuację, w której dochodzi do omdlenia dziecka znajdującego się pod opieką przedszkola, czy to w sali, łazience, szatni, czy też w przedszkolnym ogrodzie, na spacerze albo wycieczce, z pewnością uznamy za sytuację kryzysową. Trudność podjęcia odpowiedniego działania wzrasta, kiedy pod naszą opieką znajduje się cała grupa dzieci. Warto zatem zapoznać z procedurami postępowania w przypadkach omdleń i utraty przytomności nie tylko nauczycieli, ale i cały personel przedszkola. Osobie zaangażowanej w udzielanie pomocy poszkodowanemu dziecku potrzebne będzie wsparcie koleżanki, która zaopiekuje się pozostałymi przedszkolakami. 

POLECAMY

Co to jest omdlenie?

Omdlenie to nagła przemijająca utrata przytomności, czyli stanu, w którym organizm posiada zdolność odpowiedzi na bodźce zewnętrzne, spowodowana przejściowym spadkiem przepływu krwi przez mózg, której towarzyszy zanik napięcia mięśniowego. Najczęściej zdarza się to na drodze odruchowej, sprowokowanej przez czynniki zewnętrzne (50–80% przypadków). Główną przyczyną omdlenia mogą być:

  • przedłużona nieruchoma pozycja stojąca – długie przebywanie w pozycji pionowej u niektórych osób może skutkować spadkiem ciśnienia tętniczego krwi i zwolnieniem tętna, co prowadzi do omdlenia,
  • emocje – pojawieniu się omdlenia sprzyjają uniesienia emocjonalne – zarówno pozytywne (np. radość z wygranej, występy przedszkolne), jak i negatywne (szok na widok urazu, krwi), 
  • wysoka temperatura otoczenia wraz z dużą wilgotnością powietrza,
  • zaduch w pomieszczeniach przedszkolnych, 
  • tłok – zbyt duża liczba osób przebywających w jednym pomieszczeniu, np. podczas baliku karnawałowego, imprezy z udziałem rodziców, dziadków,
  • przedłużony kaszel, krztuszenie się, 
  • odwodnienie (np. w czasie biegunki) – też może spowodować omdlenie na skutek zmniejszenia się objętości krążącej krwi. 

Wszystkie wyżej wymienione sytuacje mogą się zdarzyć u dziecka z prawidłowo funkcjonującym układem krążenia. Omdlenia na tle chorób i wad układu krążenia czy zaburzeń rytmu serca występują u dzieci rzadko.
Omdlenie może być też spowodowane przez tzw. instrumentację medyczną (zabiegi medyczne wykonywane u dzieci przez lekarzy czy pielęgniarki), w czasie której odczuwany jest ból. Zdarzają się zatem w czasie pobierania krwi, szczepień, wykonywania prób uczuleniowych, zmiany opatrunku gipsowego oraz leczenia stomatologicznego. 

Co robić w razie wystąpienia omdlenia – Procedura postępowania

1. Oceń sytuację. Przytrzymaj słabnące dziecko, tak by nie upadło.

2. Dziecko przytomne z objawami osłabienia:

  •  jeśli występują objawy poprzedzające omdlenie, należy dziecko położyć,
  •  jeżeli nie ma takiej możliwości, posadź dziecko i poproś, aby się pochyliło ku przodowi, by głowa schowana była między kolanami; w przypadku trudnych warunków dziecko powinno chociaż kucnąć, 
  •  obserwuj, czy nie następuje pogorszenie stanu dziecka,
  • rozluźnij odzież dziecka (rozepnij kołnierzyk, poleć rozpiąć guzik od spodni lub poluźnić pasek) – takie czynności spowodują uwolnienie powierzchni brzucha, dzięki czemu będzie możliwe oddychanie torem brzusznym.

3. Dziecko nieprzytomne:

  • ułóż dziecko delikatnie, chroniąc jego głowę,
  • skontroluj czynności życiowe – jeżeli oddech jest zachowany – unieś nogi i – jeśli to możliwe – ręce dziecka, przytrzymaj je w tej pozycji przez 2–3 minuty,
  • cały czas obserwuj oddech,
  • jeśli dziecko po chwili odzyska przytomność – rozmawiaj z nim, poleć, by leżało przez kilka minut, powrót przytomności jest zwykle spontaniczny, szybki i całkowity, zwykle następuje w ciągu kilku sekund po znalezieniu się dziecka w pozycji poziomej, 
  • teraz powoli posadź dziecko, odczekaj kilka minut, następnie przy Twojej asekuracji dziecko może wstać, a jeżeli nie ma objawów wskazujących na możliwość ponownego omdlenia, może pozostać pod twoją opieką.

4. W razie zaobserwowania problemów z oddychaniem, drgawek lub innych objawów poza chwilową utratą przytomności (np. uraz przy upadku) natychmiast poleć wezwanie pogotowia ratunkowego. 

5. Poinformuj o zaistniałej sytuacji rodziców dziecka – w każdym przypadku omdlenia z utratą przytomności, po którym dziecko odzyskało przytomność samoistnie, należy zgłosić się z dzieckiem do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, najlepiej w dniu, kiedy wystąpiło omdlenie, aby lekarz mógł zbadać je i ocenić jego stan zdrowia.

6. UWAGA! Jeśli po upływie dwóch minut od czasu omdlenia dziecko nie odzyska przytomności, postępujemy jak z osobą nieprzytomną. 

Jeśli po upływie dwóch minut od czasu omdlenia nadal obserwujemy u dziecka utratę przytomności, należy niezwłocznie podjąć dalsze postępowanie, gdyż utrata przytomności, czyli brak reakcji na bodźce zewnętrzne, jest stanem bezpośredniego zagrożenia jego życia. Organizm nie może zapewnić odpowiedniej kontroli nad niektórymi reakcjami. Zagrożone jest utrzymanie drożności dróg oddechowych.

Procedura postępowania z dzieckiem nieprzytomnym

1. Oceń sytuację – określ przyczynę zaistniałego zdarzenia pod kątem zagrożeń dla siebie i dziecka. Zabezpiecz się przed kontaktem z wydzielinami – włóż rękawiczki. 

2. Oceń czynności życiowe – sprawdź przytomność poprzez zastosowanie schematu AVPU za pomocą pytań: 

  • A – czy poszkodowany sam alarmuje o zdarzeniu, wzywa pomocy? Jeśli dziecko samodzielnie woła o pomoc, jest przytomne.
  • V – czy poszkodowany odpowiada na zadawane pytania? Sprawdź reakcję na bodziec dźwiękowy. Zapytaj głośno lub wydaj polecenie: Co się stało? Otwórz oczy! Co boli? Odpowiedź dziecka na pytania, wykonanie poleceń oznacza, że jest przytomne.
  • P – czy poszkodowany reaguje na dotyk, ból? Jeśli nie ma reakcji na bodziec słowny, sprawdź reakcję na dotyk. Delikatnie dotknij ramienia, powtarzając poprzednie pytania. W przypadku dalszego braku reakcji delikatnie potrząśnij za ramię dziecka, powtarzając pytania. 
  • U – brak reakcji na powyższe bodźce oznacza, że dziecko jest nieprzytomne. 

3. Wezwij zespół ratownictwa medycznego!

4. Skontroluj oddech przez ok. 10 sekund (zbliż swój policzek do twarzy dziecka, obserwując, czy porusza się jego klatka piersiowa).

5. Jeśli oddech jest zachowany:

  • w przypadku gdy nie doszło do urazu, ułóż dziecko w pozycji bocznej: rękę bliżej siebie ułóż w pozycji machania (jakby dziecko chciało pomachać), nogę po drugiej stronie zegnij w kolanie (ku górze), dalszą rękę połóż na barku ręki bliższej, trzymając za kolano i łokieć lub bark – delikatnie obróć dziecko k...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy