Dołącz do czytelników
Brak wyników

Angielski w przedszkolu

2 maja 2018

NR 69 (Luty 2016)

Jak skutecznie uczyć dzieci języka angielskiego w przedszkolu?

0 174

Co zrobić, aby wprowadzenie dziecka przedszkolnego w świat języka angielskiego było przyjemne i właściwe? Jakie zastosować metody i formy pracy, aby nauka była efektywna?

Edukacja językowa dzieci ma swoją wyraźną specyfikę. Ze względu na cechy rozwojowe dzieci, nauka języka obcego powinna być ukierunkowana głównie na rozwój sprawności rozumienia ze słuchu i naukę słownictwa. Na tym poziomie nauczania ważniejszy jest sposób pracy niż jej wymierny efekt, co niestety nie zawsze spotyka się ze zrozumieniem rodziców. Nauka nie ma charakteru systematycznego, jest to raczej osłuchiwanie się z językiem, budowanie pozytywnej motywacji i stwarzanie podstaw pod przyszłą, bardziej systematyczną pracę nad językiem.
Wiek przedszkolny to okres szczególnej wrażliwości językowej, czas intensywnej nauki języka ojczystego, ale także doskonały moment na włączenie w edukację kolejnego języka, który dzięki wrodzonym zdolnościom dziecka pozwoli na skuteczniejsze jego przyswojenie.
Nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego nie precyzuje zakresu wiedzy i umiejętności językowych, jakie dzieci powinny osiągnąć przed podjęciem nauki w szkole, mówi jedynie o rozbudzaniu świadomości językowej i wrażliwości kulturowej dzieci oraz budowaniu pozytywnej motywacji do nauki języków obcych na dalszych etapach edukacyjnych.

Szczegółowe cele nauczania języka w przedszkolu zostały zapisane w postaci katalogu umiejętności dziecka kończącego wychowanie przedszkolne i rozpoczynającego naukę w szkole podstawowej. Ich rozwijanie rozpoczyna się już w najmłodszej grupie i doskonali przez cały czas nauki w przedszkolu. Są to:

  1. Przygotowanie do czynnego uczestnictwa dziecka w zabawach, np. muzycznych, ruchowych, plastycznych, konstrukcyjnych, teatralnych, które rozpoczyna się poprzez zachęcanie do brania udziału w prostych zabawach, zabawach ruchowo-naśladowczych prowadzonych w języku obcym, wykorzystuje się tu karty obrazkowe (wycinanki, kukiełki) oraz przedmioty rzeczywiste i zabawki, które znajdują się w placówce. Podczas prezentowania materiału językowego warto się posługiwać różnorodnymi technikami oraz stosować różne bodźce słuchowe.
  2. Kształcenie u dzieci nawyku słuchania poleceń w języku angielskim i reagowania na nie odbywa się na każdych zajęciach językowych, niezależnie od czasu ich trwania czy wieku przedszkolaków. Dzieci stopniowo uczą się zwracać uwagę na osobę mówiącą w języku obcym i wykonywać jej polecenia poprzez naśladowanie. Nabywają w ten sposób coraz większe umiejętności rozumienia prostych poleceń.
  3. Rozbudzanie zainteresowania językiem obcym i osłuchanie się z jego brzmieniem – dziecko powtarza rymowanki i proste wierszyki oraz śpiewa piosenki w grupie. W początkowej fazie poznawania języka – dzieci najmłodsze – nauczyciel prezentuje bardzo krótkie rymowanki, wierszyki i piosenki. Kolejnym etapem jest słuchanie rymowanek, wierszyków i piosenek nie tylko śpiewanych na żywo, lecz także odtwarzanych z płyt.

Kształcenie u dzieci nawyku słuchania poleceń w języku angielskim  i reagowania na nie odbywa się na każdych zajęciach językowych, niezależnie od czasu ich trwania czy wieku przedszkolaków. 

Dziecko kończące przedszkole powinno rozumieć ogólny sens krótkich historyjek opowiadanych lub czytanych, gdy są wspierane np. obrazkami, rekwizytami, ruchem, mimiką, gestami – od bardzo krótkich wierszyków lub opowiastek ilustrowanych przez nauczyciela obrazkami do krótkich historyjek. Tak przygotowane dziecko ma duże szanse, aby odnieść sukces na lekcjach języka obcego w szkole.

Określone w ten sposób cele umożliwiają dyrektorom przedszkoli i nauczycielom z jednej strony swobodę w planowaniu procesu dydaktyczno-wychowawczego, z drugiej – nakładają na nich ogromną odpowiedzialność.
Obecne podejście do nauczania języków obcych charakteryzuje się szeroko rozumianym eklektyzmem. Nauczyciele dowolnie korzystają z istniejących już osiągnięć dydaktyki, dostosowując wybór technik do danej grupy wiekowej i ich możliwości, a także do własnych przekonań na temat tego, co uważają za efektywne.

W przypadku dzieci na pewno trzeba brać pod uwagę takie aspekty, jak:

  • mała pojemność uwagi oraz przewaga pamięci mimowolnej nad dowolną i wynikająca stąd konieczność częstej zmiany rodzaju ćwiczeń w celu zwiększania ich atrakcyjności,
  • konieczność budowania motywacji wewnętrznej dzieci poprzez atrakcyjne i angażujące emocjonalnie zadania,
  • przewaga pamięci mechanicznej nad logiczną, co sprawia, że dzieci zapamiętują tekst, zwroty, nowe słowa itp. poprzez wielokrotne ich powtórzenie, w różnej formie i różnym kontekście,
  • naturalna skłonność dzieci do zabawy, angażowania w nią wszystkich zmysłów, a także wyobraźni.

Skuteczna nauka języka obcego musi odbywać się w specyficznych warunkach. Podstawa programowa wychowania przedszkolnego zapewnia ograniczoną ilość czasu na zajęcia językowe. Czas ten można wykorzystać efektywniej, zwiększając częstotliwość zajęć oraz udostępniając dzieciom w trakcie swobodnych zabaw materiały wykorzystywane podczas zajęć z angielskiego, np. nagrania piosenek, wierszyków, historyjek. Czas ten można również wydłużyć, zachęcając rodziców do wspólnej zabawy z dziećmi w języku angielskim w domu, włączania nagrań piosenek, wierszyków czy historyjek w języku angielskim w czasie podróży samochodem albo wspólnego oglądania programów dla dzieci w języku obcym w telewizji czy Internecie. Ciekawe i przyjemne zajęcia w przedszkolu zachęcą dzieci do komunikowania się w języku angielskim – początkowo z nauczycielem, zaś w miarę upływu czasu również z rówieśnikami.

Nauczyciele dowolnie korzystają z istniejących już osiągnięć dydaktyki, dostosowując wybór technik do danej grupy wiekowej i ich możliwości, a także do własnych przekonań na temat tego, co uważają za efektywne

Małe dzieci charakteryzuje przede wszystkim potrzeba osłuchania. Oznacza to, że małe dzieci najpierw słyszą język. Istnieje więc konieczność osłuchania dzieci z językiem obcym poprzez opowiadania, bajki, wierszyki, piosenki (tak też nauczyły się języka ojczystego). W okresie przedszkolnym i wczesnoszkolnym uczenie się drugiego języka zbliżone jest do przyswajania języka ojczystego, z którym dziecko najpierw osłuchuje się bez potrzeby mówienia. Należy zatem zapewnić dzieciom możliwość słuchania języka obcego i rozwijania podstawowej sprawności – rozumienia tekstu słuchanego.
Powinno się wprowadzać elementy mówienia, ale z uwagi na ograniczenia rozwojowe powinny to być proste słowa, zwroty.

Nauczanie języka obcego podlega metodom, formom i technikom pracy stosowanym powszechnie w edukacji przedszkolnej, takim jak:

  1. Zasada poglądowości – słowo nie może zastępować rzeczywistości. Podczas zajęć należy wykorzystywać autentyczne przedmioty, a nie ich obrazki czy odwoływanie się do pamięci. Przedszkola dysponują bogatą bazą pomocy, które z powodzeniem można wykorzystać na zajęciach językowych, np. zabawki, przybory plastyczne, ilustracje, plansze, kalendarze pogody, gry planszowe typu memory, układanki. Uatrakcyjnią one wprowadzanie i ćwiczenie materiału językowego. Dodatkowe pomoce dydaktyczne, które wspomogą nauczyciela, to nagrania piosenek, wierszyków, historyjek w języku angielskim, książeczki, gry językowe, np. bingo lub lotto, karty pracy, nagrania wideo.
  2. Uczenie się polisensoryczne – temu zjawisku przypisuje się silny wpływ na skuteczność przyswajania języka obcego przez dzieci. Gdy w proces uczenia się zaangażowanych jest wiele zmysłów, uwidacznia się udział analizatorów: wzrokowego, słuchowego i kinestetyczno-ruchowego. Wielozmysłowa stymulacja, polegająca na zastosowaniu różnorodnych bodźców akustycznych, wizualnych, kinestetycznych i rytmicznych, intensywnie wspiera naukę języka zarówno ojczystego, jak i obcego, ponieważ sprzyja utrwalaniu się powiązań między informacjami, które dziecko odbiera wszystkimi zmysłami.
  3. Zasada dostosowania poziomu do możliwości dzieci – należy pamiętać o indywidualizacji procesu nauczania. Każde dziecko jest inne, dlatego przy doborze materiału, metod, form pracy należy brać pod uwagę ich dostępność dla każdego dziecka. Nauczanie dzieci przedszkolnych jest skuteczne, gdy w tym procesie uwzględnimy ich cechy rozwojowe. Przy planowaniu zajęć należy pamiętać, że dzieci w wieku przedszkolnym:
    • mają ogromną potrzebę ruchu, a dominującą i najbardziej naturalną formą ich aktywności jest zabawa; dlatego też nauka języka powinna się odbywać właśnie przez specjalnie zaplanowane zabawy ruchowe, muzyczne, plastyczne, konstrukcyjne czy teatralne;
    • w okresie wczesnego i średniego dzieciństwa charakteryzują się przede wszystkim myśleniem konkretnym i pamięcią mechaniczną, co oznacza, że nauka powinna wiązać się z konkretnymi przedmiotami i sytuacjami; wprowadzane słownictwo musi dotyczyć nazw przedmiotów i osób, prostych poleceń i zwrotów; formalna nauka gramatyki jest na tym etapie niecelowa; nieumiejętność pisania i czytania sprawia, że nauczyciele muszą się skupić na oswajaniu dzieci z językiem oraz na doskonaleniu wyraźnego mówienia; w tym zakresie bardzo pomocne jest czytanie wierszyków lub śpiewanie piosenek; przez własne zaangażowanie – wspólny śpiew, taniec czy pokazywanie ruchów związanych z treścią piosenki – nauczyciel motywuje dzieci do działania i nauki;
    • potrafią na krótko skoncentrować uwagę; naukę języka obcego można rozpocząć już z trzylatkami, należy jednak dostosować czas zajęć do ich wieku: 10–15 minut u trzylatków, 15–20 minut u czterolatków i nie więcej niż 30 minut u starszych dzieci (pięcio- oraz sześciolatków).
  4. Zasada stopniowania trudności (zwana też metodą małych kroków) – zakłada taką organizację treści nauczania, by były one początkowo związane z kręgiem zainteresowań najbliższych dzieck...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy