Dołącz do czytelników
Brak wyników

Otwarty dostęp , Sytuacje kryzysowe

7 czerwca 2019

NR 103 (Czerwiec 2019)

PROCEDURA POSTĘPOWANIA w sytuacji kryzysowej z udziałem dziecka sprawiającego trudności wychowawcze

0 123

W ostatnich latach zjawisko przemocy staje się poważnym problemem społecznym. Niestety, coraz częściej w naszych grupach przedszkolnych pojawiają się dzieci sprawiające trudności wychowawcze. Prezentują one zachowania nieakceptowane w społeczności przedszkolnej, przejawiające się w agresji skierowanej nie tylko w stosunku do rówieśników, ale i wobec dorosłych. Agresja występująca w przedszkolu, przybierająca społeczną i destruktywną postać, niepokoi tym bardziej, że dziecko nadmiernie agresywne zagraża bezpieczeństwu fizycznemu i emocjonalnemu innych podopiecznych placówki.

Jak wskazują psycholodzy, tożsamo z poszkodowanymi, w kręgu różnych zagrożeń staje także „mały agresor”. Prezentowane przez niego zachowania są bowiem często powodem: 

  • odrzucenia go przez otoczenie społeczne i rówieśników, 
  • niskiego rozwoju umiejętności interpersonalnych i społecznych, 
  • zaniżonego obrazu własnej wartości, 
  • problemów z tożsamością i identyfikacją.

Sytuacje, w których dochodzi do przemocy ze strony dziecka, są z pewnością sytuacjami kryzysowymi.

Zachowania agresywne stanowią zazwyczaj tylko zewnętrzny przejaw poważnych problemów dziecka: nerwicy lękowej, poczucia odrzucenia i niskiej wartości, frustracji, potrzeby kontaktu społecznego, zahamowania lub nadpobudliwości psychoruchowej, poczucia zagubienia, braku bezpieczeństwa i niezaspokojenia potrzeby miłości, permanentnego poczucia winy i braku nadziei. Dziecko agresywne to także często ofiara przemocy domowej (Obuchowska I., 1989), istota pełna lęku, osamotniona w swoim poczuciu krzywdy, znerwicowana, „pomniejszona”, dla której jedyną znaną formą zaspokojenia wielu potrzeb jest właśnie agresja (por. Prokopek M., 1991; Ranschburg J., 1993; Grochulska J., 1993; Matczak A., 1992, 1992a).

W przedszkolu proces wychowania, jakiemu zostają poddane dzieci, powinien być usystematyzowany, z określonymi celami i zadaniami, opracowany przy udziale specjalistów i zaopiniowany przez rodziców. W jak najszerszym zakresie musi uwzględniać potrzeby i specyficzne cechy rozwojowe dzieci w wieku przedszkolnym. 

Nauczyciele przygotowani do pracy z dzieckiem, mający autorytet społeczny, są niejako upoważnieni do kontrolowania zachowań dziecka. Gdy organizując proces edukacyjno-wychowawczy, spotykają się z zachowaniami trudnymi, agresywnymi ze strony dziecka, muszą reagować „tu i teraz”, tak by zapewnić bezpieczeństwo pozostałych dzieci, a następnie podjąć działania mające na celu „wyjście z sytuacji trudnej”, udzielenie wsparcia dziecku z zaburzeniami zachowania, podjęcie próby diagnozy występowania problemu oraz nawiązanie współpracy z domem. 

Powtarzające się sytuacje, w których dochodzi w grupie przedszkolnej do przemocy z udziałem dzieci, wymuszają podjęcie także przez dyrektora przedszkola właściwych kroków. 

Dyrektorze, pamiętaj!

  • Z zapisów statutu powinien wynikać sposób postępowania nauczycieli, specjalistów pracujących w przedszkolu oraz dyrektora w przypadku wystąpienia problemów wychowawczych, w tym m.in. agresywnych zachowań dzieci. 
  • Dyrektor powierza poszczególne oddziały opiece jednego lub dwóch nauczycieli zależnie od czasu pracy oddziału lub realizowanych zadań. Ich obowiązkiem jest rzetelne realizowanie zadań związanych z powierzonym im stanowiskiem oraz podstawowymi funkcjami przedszkola: dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą, w tym zadań związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa dzieciom w czasie zajęć organizowanych przez przedszkole (art. 6 KN).
  • O agresywnym zachowaniu dziecka w przedszkolu dyrektor powinien dowiedzieć się nie od rodziców innych dzieci, lecz od wychowawców, którym powierzył opiekę nad oddziałem. Nauczyciel ma obowiązek powiadomienia dyrektora o trudnościach, jakie wynikają z obecności w grupie dziecka sprawiającego kłopoty wychowawcze.
  • Nauczycielowi mającemu problemy z realizacją zadań wynikających z jego obowiązków dydaktyczno-wychowawczych także w sytuacji, kiedy nie radzi on sobie z dzieckiem agresywnym oraz prezentującym zaburzenia zachowania, dyrektor powinien zapewnić odpowiednią pomoc, bo to on jest odpowiedzialny za bezpieczeństwo dzieci oraz realizację na właściwym poziomie programu edukacyjno-wychowawczego przedszkola (art. 7 ust. 2 pkt 1 i pkt 4, pkt 6 KN). 
  • Nadzorowanie realizacji przez nauczycieli podstawy programowej należy do obowiązków dyrektora przedszkola (§ 22.1 rozporządzenia z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego – Dz. U. z 2017 r., poz. 1658). 
  • Pomoc psychologiczno-pedagogiczną udzielaną dziecku (w tym dziecku z zaburzeniami zachowania) organizuje dyrektor przedszkola, pamiętając o tym, że korzystanie z niej jest dobrowolne i nieodpłatne (§ 4.1 rozporządzenia MEN w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. poz. 1591, z 2018 r., poz. 1647 oraz z 2019 r., poz. 323).
  • O ustalonych dla dziecka formach, sposobach i okresie udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz wymiarze godzin, w którym poszczególne formy pomocy będą realizowane, dyrektor przedszkola powinien niezwłocznie poinformować na piśmie rodziców.
  • Sytuacja, w której rodzice dzieci będących w tej samej grupie co dziecko zachowujące się agresywnie żądają usunięcia go z przedszkola, można uznać za sytuację znacznie pogłębiającą istniejący już kryzys. Dyrektor nie powinien poddać się presji, lecz podjąć próbę polubownego zakończenia sporu, uruchamiając procedurę mediacji. Jest ona działaniem, podczas którego neutralna osoba trzecia pomaga osiągnąć w sytuacji konfliktowej porozumienie. W rozmowie z rodzicami należałoby im wyjaśnić:
    – jakie zadania zobowiązane jest realizować przedszkole,
    – w jaki sposób są one realizowane,
    – jakie działania podejmowane są w związku z istniejącym problemem,
    – jakie są efekty tych działań.

Procedura postępowania w wypadku zachowań trudnych, w tym agresywnych, wychowanka 

Cele procedury:

  • usprawnienie i zwiększenie skuteczności oddziaływań wychowawczych przedszkola w sytuacjach trudnych;
  • wskazanie działań korekcyjno-kompensacyjnych, terapeutycznych i profilaktycznych;
  • zapobieganie powtarzaniu się zachowań niepożądanych;
  • eliminowanie u dzieci negatywnego obrazu samego siebie, stworzenie poczucia pewności siebie, zapewnienie równowagi emocjonalnej;
  • ułatwienie nawiązywania kontaktów społecznych;
  • ustalenie zasad reagowania na zachowania niepożądane;
  • wypracowanie metod współpracy ze środowiskiem rodzinnym.

Zakres działań

I Postępowanie w sytuacji wystąpienia zachowania trudnego

  • Zarówno każdy nauczyciel, jak i inny pracownik przedszkola zobowiązany jest do przeciwstawiania się przejawom agresji ze strony wychowanków.
  • Podejmując interwencję wobec agresywnego dziecka, należy dążyć do zapewnienia bezpieczeństwa wszystkim wychowankom, a także sobie.
  • Reakcja wobec przejawów agresji powinna być adekwatna do skali zagrożenia spowodowanego agresją, jak również do okoliczności zdarzenia, wieku i stopnia rozwoju sprawcy.
  • Podejmując interwencję wobec agresywnego dziecka, należy powstrzymać się od przejawiania w stosunku do niego agresji fizycznej i słownej (nie należy: obrażać dziecka, zawstydzać go ani oceniać; ocenie podlega zachowanie, a nie osoba). Reakcja powinna być stanowcza, a przekaz słowny prosty i jasny.
  • Działaniom skierowanym na usunięcie bezpośredniego zagrożenia powinny towarzyszyć próba wyciszenia dziecka poprzez rozmowę, odwrócenie jego uwagi itp.
  • Wychowankowie, przeciwko którym skierowana była agresja, powinni zostać otoczeni opieką, a w razie doznania przez nich krzywdy powinna im zostać udzielona pomoc.
  • Osoba podejmująca interwencję, niebędąca wychowawcą grupy, do której uczęszcza agresywny wychowanek, informuje o zdarzeniu wychowawcę.
  • Wychowawca przeprowadza rozmowę z dzieckiem agresywnym mającą na celu opisanie zachowania, odwołanie do kodeksu grupowego w celu ustalenia poprawnego 
  • zachowania, uzyskanie od dziecka informacji o zrozumieniu przebiegu rozmowy i oczekiwań...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy