Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyrektor we współpracy

4 listopada 2021

NR 124 (Listopad 2021)

Jak wdrażać Zintegrowaną Strategię Umiejętności w przedszkolu?

0 29

Świat się zmienia. Na kształt rynku pracy oraz na sposób i miejsce wykonywania zadań zawodowych wpływają w coraz większym stopniu postęp technologiczny, cyfryzacja, globalizacja, zmiana środowiska, czy starzejące się społeczeństwo. Zmianie ulega zapotrzebowanie na określone umiejętności. Z tego względu jednym z podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2021/2022 uczyniono wdrażanie Zintegrowanej Strategii Umiejętności.

Zintegrowana Strategia Umiejętności

Bazując na wynikach badań przeprowadzonych przez IBE w kwestii wykluczenia społecznego ze względu na postęp gospodarczy, technologiczny, cyfryzację, globalizację oraz starzejące się społeczeństwo, a także uwzględniając rekomendacje raportu Strategia Umiejętności OECD: Polska oraz założenia Nowego Europejskiego Programu na rzecz Umiejętności – opracowano dokument pod nazwą Zintegrowana Strategia Umiejętności. Co więcej, stał się on jednym z podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2021/2022, a jego wdrażanie obejmuje rozwój umiejętności zawodowych w edukacji formalnej i pozaformalnej, w tym uczeniu się dorosłych w następujących obszarach:

POLECAMY

  • umiejętności podstawowe, przekrojowe i zawodowe dzieci, młodzieży oraz osób dorosłych,
  • rozwijanie umiejętności w edukacji formalnej – kadry zarządzające,
  • rozwijanie umiejętności w edukacji formalnej – kadry uczące,
  • rozwijanie umiejętności poza edukacją formalną,
  • rozwijanie i wykorzystanie umiejętności w miejscu pracy,
  • doradztwo zawodowe,
  • współpraca pracodawców z edukacją formalną i pozaformalną,
  • planowanie uczenia się przez całe życie i potwierdzanie umiejętności.

Zarówno w Europie, jak i w Polsce uznano, że wymienione umiejętności należą do kluczowych czynników wpływających na poziom życia społeczno-gospodarczego w XXI wieku. Co ważniejsze – niewdrażanie ich tak w obszarze edukacji, jak i później w gospodarce spowoduje przyrost liczby osób, którym grozić będzie wykluczenie społeczne, a spowolniony postęp technologiczny zahamuje wzrost gospodarczy. W efekcie coraz trudniej będzie konkurować na rynku globalnym. 

Wyzwania 

Przyjmuje się, że Zintegrowana Strategia Umiejętności (dalej: ZSU – przyp. red.) obejmuje cały system edukacji i szkoleń, w tym edukację ogólną i zawodową, szkolnictwo wyższe, edukację pozaformalną i uczenie się nieformalne. Za istotne uznano zapewnienie możliwości zaspokojenia zapotrzebowania na wybrane umiejętności, ich dostępności oraz dostosowywania do sytuacji zmieniającego się rynku pracy i gospodarki. Zakłada się również określenie ram służących wzmacnianiu komplementarności polityki wspierającej rozwój, aktywizację i efektywne wykorzystanie wymienionych umiejętności.

Istotnym elementem tworzenia strategii jest zdiagnozowanie i zdefiniowanie mocnych stron, a przede wszystkim wyzwań i priorytetów związanych z rozwojem odpowiednich umiejętności w Polsce, aktywizacją ich podaży na rynku pracy, efektywnym wykorzystaniem kompetencji w życiu gospodarczo-społecznym, a także wzmocnieniem systemów kształtowania i rozwoju tychże.

Założenia ZSU po raz kolejny potwierdzają, że w edukacji najważniejsze jest nie tylko przekazywanie teoretycznej wiedzy, lecz także kształtowanie konkretnych umiejętności. Wymaga to modyfikacji podstawy programowej w ramach kształcenia podstawowego pozwalającej na zmianę modelu uczenia w taki sposób, abyśmy mogli stać się społeczeństwem kreatywnym, potrafiącym praktycznie korzystać z pozyskiwanej wiedzy i rozwijanych umiejętności. Tymczasem zapisane w ZSU kierunki działań stanowią właściwie przegląd braków obecnego systemu oświaty w tym zakresie. W głównej mierze dotyczą one kwestii stosowania rozwiązań z zakresu ICT, gdzie stopień przygotowania systemu oświaty jest – łagodnie mówiąc – niewystarczający. Problem nie polega wyłącznie na niedostatecznej infrastrukturze, lecz przede wszystkim na brakach reprezentowanych przez nauczycieli, których kompetencje w ograniczonym zakresie umożliwiają stosowanie proponowanych rozwiązań. Deficyt specjalistów w systemie edukacji jest widoczny od lat i, co gorsza, z roku na rok obserwuje się narastający wskaźnik rezygnacji nauczycieli z pracy. W obecnych realiach płacowych polskiej oświaty nie da się temu zaradzić. Właściwym rozwiązaniem nie wydaje się też próba kształcenia przyszłych nauczycieli na każdym kierunku studiów.

Kierunki polityki państwa

Jak co roku podczas wakacji Ministerstwo Edukacji i Nauki opublikowało dokument ustalający podstawowe kierunki polityki oświatowej państwa, wśród których pojawiło się „wdrażanie Zintegrowanej Strategii Umiejętności – rozwój umiejętności zawodowych w edukacji formalnej i pozaformalnej, w tym uczeniu się dorosłych”. Jednym ze szczególnie istotnych punktów wyjścia do opracowania warunków realizacji tego priorytetu jest poznanie zawartości dokumentu zatytułowanego Zintegrowanej Strategii Umiejętności 2030 oraz Zintegrowana Strategia Umiejętności 2030 (część szczegółowa). Polityka na rzecz rozwijania umiejętności zgodnie z ideą uczenia się przez całe życie. Jeśli wziąć pod uwagę, że wizytatorzy przypatrujący się pracy przedszkola będą zainteresowani uzyskaniem informacji dotyczących tego, w jaki sposób priorytet ten jest realizowany w konkretnej placówce, warto zastanowić się nad opracowaniem wypowiedzi dotyczących: 

  • wyzwań stawianych przez ZSU a zakresem merytorycznym pracy przedszkola,
  • priorytetów i kierunków działań w zakresie kształtowania i rozwoju umiejętności zawodowych w zgodzie z opisem ośmiu obszarów wymienionych w ZSU,
  • możliwości monitorowania procesu wdrażania ZSU w przedszkolu,
  • zakresu niezbędnego dokumentowania procesu realizacji zadań związanych z ZSU.

Treść ZSU a zakres merytoryczny pracy przedszkola

Zasadnicze znaczenie dla rozwoju poszczególnych osób, ale też gospodarek poszczególnych krajów w coraz większym stopniu mają złożone umiejętności. Kraje, których mieszkańcy rozwijają solidne kompetencje, skutecznie je wykorzystują, uczą się przez całe życie i w pełni, są bardziej wydajne i innowacyjne, cieszą się wyższym poziomem zaufania społecznego, a ich obywatele – wyższą jakością życia. Punktem wyjścia do przygotowania placówki do zainicjowania procesu wdrażania ZSU są:

  • analiza zbieżności treści podstaw programowych z założeniami ZSU,
  • sprawdzenie zasobów placówki możliwych do wykorzystania w ramach działań na rzecz rozwoju ZSU,
  • przemyślenie możliwości oraz sposobów pracy sprzyjających rozwijaniu oraz wzmacnianiu umiejętności zapisanych w ZSU,
  • wypracowanie modelu obserwacji, monitorowania i ewaluacji efektów wdrażania ZSU w codziennej praktyce przedszkolnej.

W celu dopracowania działań realizowanych w zgodzie z wymienionymi wyżej obszarami warto przypatrzeć się załącznikowi do uchwały nr 195/2020 Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2020 r. zatytułowanemu „Zintegrowana strategia umiejętności 2030 (część szczegółowa). Polityka na rzecz rozwijania umiejętności zgodnie z ideą uczenia się przez całe życie”. W sposób szczególny należy potraktować część Obszar oddziaływania III. Rozwijanie umiejętności w edukacji formalnej – kadry uczące, gdyż to ona bezpośrednio dotyczący pracy placówki. Zapowiada ona potrzebę działań mających na celu wsparcie kadr uczących w edukacji formalnej dzięki rozwojowi systemu kształcenia i doskonalenia zawodowego oraz tworzeniu optymalnych warunków do rozwijania umiejętności osób uczących się. Wśród wielu zadań oraz wyzwań wymieniono konieczność rozwijania kultury pracy opartej na współpracy, zespołowości i interdyscyplinarności. Pomysłem na wdrożenie tego rozwiązania może być propozycja wspólnego działania umożliwiającego rozpoznanie potrzeb i możliwości oraz zaprojektowanie działań i oceny ich przydatności w obszarze rozwoju umiejętności zawodowych przedstawionych w formie sześciu głównych priorytetów określonych w ZSU. Narzędziem pomocnym w tym działaniu może być poniższa tabela.

Nauczyciele powinni potraktować zaproponowane narzędzie jako pretekst do refleksji nad jakością kształcenia. O jej wypełnienie warto poprosić nie pojedyncze osoby, ale całe zespoły nauczycielskie. Dobrze, gdyby ci – przed umieszczaniem swoich propozycji w opracowywanym arkuszu – przeczytali i przedyskutowali treść poszczególnych priorytetów zawarty w cytowanym dokumencie. 

Wdrażanie i walidacja efektów

Strategia zakłada zapewnienie możliwości doskonalenia zawodowego w środowisku pracy związanym z nauczanym zawodem, w szczególności dzięki szkoleniom branżowym u pracodawców. Kadrom tym należy również umożliwić doskonalenie w szkołach i placówkach stosujących nowatorskie rozwiązania dydaktyczne i organizacyjne w kształceniu zawodowym, także w ramach wsparcia ich działalności, w tym szkoleń i ćwiczeń. Oznacza to potrzebę przemyślenia zakresu wspomagania oraz obserwacji pracy nauczycieli w ramach nadzoru pedagogicznego sprawowanego przez dyrekcję przedszkola. 

Warto przemyśleć możliwości wsparcia dydaktycznego i metodycznego, a w szczególności: 

  • wsparcia merytorycznego w zakresie prowadzonych zajęć, 
  • wsparcia w rozwijaniu umiejętności stosowania aktywizujących metod, narzędzi i form nauczania adekwatnych do realizowanych programów nauczania lub programów studiów oraz możliwości i potrzeb osób uczących się, 
  • wsparcia w upowszechnianiu metod nauczania i uczenia się sprzyjających kształtowaniu postaw kreatywności i innowacyjności, 
  • wsparcia w przygotowaniu programów nauczania i progra...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy