Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyrektor we współpracy

8 lutego 2021

NR 118 (Luty 2021)

Indywidualizacja pracy z dziećmi

42

Indywidualizacja to nie czczy wymysł albo hasło firmujące nowe prądy w edukacji. To przede wszystkim wymóg prawny. Pomimo wyraźnych zaleceń w przepisach część nauczycieli ma problem z ich realizacją i powołuje się na przeszkody związane z liczebnością grup oraz brakiem czasu. Czy jest na to rozwiązanie?

O indywidualizacji pracy stanowi zarówno rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 sierpnia 2012 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz. U., poz. 977 z późn. zm.): „Szkoła oraz poszczególni nauczyciele podejmują działania mające na celu zindywidualizowane wspomaganie rozwoju każdego ucznia, stosownie do jego potrzeb i możliwości”, jak i rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie wymagań wobec szkół i placówek (Dz. U., poz. 1611 z późn. zm.): „W szkole lub placówce rozpoznaje się możliwości psychofizyczne i potrzeby rozwojowe, sposoby uczenia się oraz sytuację społeczną każdego ucznia. W szkole lub placówce prowadzi się indywidualizację procesu edukacji w odniesieniu do potrzeb uczniów”. Niemal w całości kwestii indywidualizacji pracy z uczniami poświęcone jest na swój sposób rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. z 2020 r., poz. 1280), które już w drugim paragrafie mówi o pomocy psychologiczno-pedagogicznej jako o obowiązku przedszkola i nauczycieli w obszarze rozpoznawania i zaspokajania indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych dziecka oraz rozpoznawaniu jego indywidualnych możliwości psychofizycznych i czynników środowiskowych wpływających na funkcjonowanie między innymi w celu wspierania jego potencjału rozwojowego i stwarzania warunków do aktywnego i pełnego uczestnictwa w życiu przedszkola. 

Dodajmy, że zgodnie z § 20 cytowanego rozporządzenia do zadań nauczycieli należy w szczególności: 

POLECAMY

  • rozpoznawanie indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych uczniów, 
  • określanie mocnych stron, predyspozycji, zainteresowań i uzdolnień uczniów,
  • rozpoznawanie przyczyn niepowodzeń edukacyjnych lub trudności w funkcjonowaniu uczniów, w tym barier i ograniczeń utrudniających funkcjonowanie uczniów i ich uczestnictwo w życiu przedszkola, a także podejmowanie działań sprzyjających rozwojowi kompetencji oraz potencjału uczniów w celu podnoszenia efektywności uczenia się i poprawy ich funkcjonowania, w tym poprzez współpracę z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi w procesie diagnostycznym i postdiagnostycznym, w szczególności w zakresie oceny funkcjonowania podopiecznych, barier i ograniczeń w środowisku utrudniających ich funkcjonowanie i ich uczestnictwo w życiu danej placówki oraz efektów działań podejmowanych w celu poprawy funkcjonowania ucznia oraz planowania dalszych działań.

Nauczyciele powinni ponadto na poziomie przedszkola prowadzić obserwację pedagogiczną mającą na celu wczesne rozpoznanie u dziecka dysharmonii rozwojowych i podjęcie wczesnej interwencji, a w przypadku dzieci realizujących obowiązkowe roczne przygotowanie przedszkolne – obserwację pedagogiczną zakończoną analizą i oceną gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole (diagnoza przedszkolna). 

Odpowiedzialność placówek oświatowych za efektywne wspieranie indywidualnego rozwoju każdego dziecka rozpatrywać można na co najmniej dwóch poziomach:

  • identyfikacji możliwości oraz ograniczeń charakterystycznych dla danego dziecka,
  • zapewnienia odpowiednio przygotowanej, właściwej dla danego wychowanka oferty edukacyjnej.

Stąd wiele wyzwań i kilka form zaangażowania zarówno dla samej placówki, jak i dla zatrudnionych w niej nauczycieli. Zacznijmy od wstępnej diagnozy i listu, jaki w związku z nią przygotować może nauczyciel najbardziej związany z danym dzieckiem:

  • Szanowni Państwo, jak Państwo wiedzą, od dłuższego czasu jestem związany(a) pracą z Waszym dzieckiem. Obserwuję je zarówno podczas zajęć zorganizowanych, jak i w trakcie swobodnej zabawy. To naprawdę wyjątkowa osoba. W sposób szczególny doceniam… (tu wymieniamy wszystkie zasoby pozytywne charakteryzujące podopiecznego, zwłaszcza te, które sprzyjają osiąganiu celów przypisanych na danym etapie w treściach podstaw programowych czy wybranego przez nas programu nauczania; można odnieść się też do ogólnych zapisów zawartych w odpowiednich częściach statutu czy programu profilaktyczno-wychowawczego). Od pewnego czasu w sposób szczególny przyglądam się również (wymieniamy kwestie związane z ograniczeniami lub barierami edukacyjnymi reprezentowanymi przez naszego podopiecznego, i to zarówno z poziomu metodyki pracy w ramach poszczególnych etapów edukacji, jak i postaw czy zachowania). Z moich doświadczeń wynika, że w takich sytuacjach najlepiej/warto (wymieniamy różne propozycje działania, zaczynając od rozwiązań najmniej wymagających w kontekście ich zastosowania w placówce, w tym nieco bardziej skomplikowanych aktywności podejmowanych przez specjalistów, takich jak logopeda, pedagog, psycholog, terapeuta; kolejny krok to zachęta do pogłębienia diagnozy zrealizowana w ramach wizyty w poradni psychologiczno-pedagogicznej). W sytuacji stwierdzenia potrzeby indywidualnej pracy z Państwa dzieckiem nasza placówka oferuje zarówno dostosowanie wymagań przeprowadzone i wykorzystywane w pracy przez poszczególnych nauczycieli, jak i specjalistyczne zajęcia, których zastosowanie zależne będzie od treści dokumentu, jaki uzyskają Państwo po wizycie w poradni psychologiczno-pedagogic...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy