Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat miesiąca

26 października 2020

NR 114 (Październik 2020)

Zadania dyrektora przedszkola związane z nową sytuacją prawną w oświacie w 2020 r.

67

Pierwsze dni roku szkolnego, zwłaszcza takiego, jaki niedawno rozpoczęliśmy, stanowią doskonałą okazję do przemyśleń i analiz związanych z wymogami postawionymi placówkom oświatowym w obliczu niepewnej sytuacji sanitarnej. A może inaczej, chodzi raczej o zadania dyrektora przedszkola, jakie musi on podjąć w warunkach sytuacji epidemicznej, czyli występowania nieustannego zagrożenia.

Należy uświadomić sobie dwie kwestie. Po pierwsze, obecny wirus, zgodnie z opiniami wirusologów, nie jest tym samym, z którym mierzyliśmy się w marcu bieżącego roku. Po drugie, nie jesteśmy w stanie przewidzieć ani wszystkich zdarzeń, jakie mogą nastąpić, ani czasu trwania takiej sytuacji oraz czynności przeciwdziałających nagłym zdarzeniom. Należy jednak podjąć takie działania, a dokładnie przygotować się do nich, aby były one optymalne przy obecnym stanie naszej wiedzy1. Przeanalizujemy zatem kilka potencjalnych sytuacji i możliwości działań podejmowanych w przedszkolu w sytuacji zagrożenia epidemicznego – w myśl najnowszych zaleceń Ministerstwa Edukacji Narodowej. Działania te mają dwojaki charakter. Jedne są obligatoryjne, a drugie mają charakter alternatywny – czyli tak dyrektor, jak i nauczyciele będą mieli pewną swobodę w wyborze form podejmowanej aktywności. Należy jednak pamiętać, że wszelkie działania podejmowane w publicznym przedszkolu muszą być uzasadnione względami merytorycznymi i praktycznymi oraz mieć umocowanie prawne 
(w zakresie prawa zewnętrznego i prawa wewnątrzprzedszkolnego). Szczególnie ważne są regulacje wewnątrzprzedszkolne, gdyż to one uwzględniają szczególne uwarunkowania i specyfikę danego przedszkola. Każda taka placówka jest szczególna i wyjątkowa, funkcjonuje w niepowtarzalnym środowisku lokalnym, a tego nie uwzględniają żadne zewnętrzne ogólne regulacje prawne.

POLECAMY

Z początkiem roku szkolnego 2020/2021 weszło w życie niemało nowych wykonawczych aktów prawnych, które wymagają podjęcia określonych i zdecydowanych działań, zwłaszcza w sytuacji  zagrożenia epidemicznego. 

Z początkiem roku szkolnego 2020/2021 weszło w życie niemało nowych wykonawczych aktów prawnych, które wymagają podjęcia określonych i zdecydowanych działań, zwłaszcza w sytuacji zagrożenia epidemicznego. Mamy również cały szereg nowych tekstów jednolitych ważnych aktów prawnych, które w odpowiedni sposób regulują funkcjonowanie systemu oświaty w tak skomplikowanych warunkach sanitarnych. 

Z tego też względu obecny czas to doskonały moment na przeanalizowanie aktualnej sytuacji formalnoprawnej w przedszkolu i upewnienie się, czy nie należy wprowadzić niezbędnych korekt w taki sposób, aby dalsza część obecnego roku szkolnego przebiegała już bez zakłóceń, pomimo nieprzewidywalnego rozwoju wypadków związanych z COVID-19. Dlatego warunkiem sine qua non wszelkich działań dyrektora na tym etapie jest dokładne zapoznanie się z aktualnym stanem prawnym w oświacie. Dopiero na podstawie tej wiedzy będzie można mówić o innych konkretnych działaniach. W tym zakresie należy przeprowadzić szczegółową kwerendę obowiązującego stanu prawnego zarówno w zakresie prawa ogólnego, jak i w zakresie prawa wewnątrzprzedszkolnego (tutaj koniecznie trzeba zwrócić uwagę na niezbędne zmiany prawa wewnętrznego, a zwłaszcza w obowiązujących aktualnie w przedszkolu procedurach i instrukcjach). Należy przypomnieć, że zapisów prawnych nie wolno interpretować wybiórczo lub pojedynczo, gdyż wówczas można popełnić poważne błędy. W aktualnej sytuacji wpływ na działania podejmowane w przedszkolu mają między innymi takie podstawowe regulacje prawne, jak:

  • ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela2
  • ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe3,
  • ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty4,
  • ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych,
  • ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie systemu ochrony zdrowia związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-195,
  • ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw6,
  • rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 sierpnia 2020 r. w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-197,
  • rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 sierpnia 2020 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-198,
  • rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach9,
  • rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 sierpnia 2020 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach10
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 4 września 2020 roku zmieniające rozporządzenie w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-1911;
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia  25 sierpnia 2017 roku w sprawie nadzoru pedagogicznego12

Jednym z ważniejszych działań dyrektora przedszkola w bieżącym miesiącu powinno być przeanalizowanie dotychczas podejmowanych działań związanych z bieżącym funkcjonowaniem przedszkola, zwłaszcza w okresie zawieszenia tradycyjnego funkcjonowania, ale w odniesieniu do osiągniętych w minionym roku szkolnym efektów dydaktyczno-wychowawczych. W tym celu wyniki przeprowadzonych diagnoz należy zestawić z wynikami oceny gotowości szkolnej naszych przedszkolaków. Dopiero taka analiza pozwoli na ocenę efektywności prowadzonej w okresie od marca do czerwca 2020 r. pracy dydaktyczno-wychowawczej. Dobrym działaniem w tym zakresie byłoby zebranie informacji na temat tego, jak nasi absolwenci dają sobie radę w warunkach szkolnych. Należy zauważyć, że zarządzanie jest działaniem wielopłaszczyznowym, a dodatkowo w przypadku kierowania tak złożoną organizacją jak przedszkole jest procesem wyjątkowo uzależnionym od wielu nieustannie i dynamicznie zmieniających się czynników (chociażby aktów prawnych stanowiących podstawę do realizacji podstawowych zadań przedszkola, w tym w warunkach rygoru sanitarnego), których siła oddziaływania na organizację jest również bardzo zróżnicowana. 

Jednym z ważniejszych działań dyrektora przedszkola w bieżącym miesiącu powinno być przeanalizowanie dotychczas podejmowanych działań związanych z bieżącym funkcjonowaniem przedszkola, zwłaszcza w okresie zawieszenia tradycyjnego funkcjonowania, ale w odniesieniu do osiągniętych w minionym roku szkolnym efektów dydaktyczno-wychowawczych. 

Co nowego dla funkcjonowania przedszkoli wprowadzają nowe regulacje prawne12? 

Otóż obecnie Minister Edukacji Narodowej jest uprawniony, aby w przypadkach uzasadnionych nadzwyczajnymi okolicznościami zagrażającymi życiu lub zdrowiu dzieci i młodzieży, w drodze rozporządzenia, czasowo ograniczyć lub czasowo zawiesić funkcjonowanie placówek oświatowych na obszarze kraju lub jego części, uwzględniając stopień zagrożenia na danym obszarze. W takim przypadku minister może wyłączyć stosowanie niektórych przepisów zarówno ustawy Prawo oświatowe, jak i ustawy o systemie oświaty oraz ustawy o finansowaniu zadań oświatowych w odniesieniu do wszystkich lub niektórych placówek oświaty, a także wprowadzić odrębne unormowania, tak aby zapewnić prawidłową realizację celów i zadań tych jednostek. W związku z tym w regulacjach oświatowych zostało zapisane, że w roku szkolnym 2020/2021 można ograniczyć w całości lub w części funkcjonowanie publicznych i niepublicznych placówek oświaty, w których odpowiednio wszystkie lub poszczególne zajęcia zostały zawieszone na podstawie przepisów wydanych w oparciu odpowiednio art. 95a ustawy o systemie oświaty oraz art. 47 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe w związku z zapobieganiem,
 przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Takie ograniczenie może być wprowadzone na czas, na jaki zostały zawieszone odpowiednio wszystkie lub poszczególne zajęcia. Niemniej jednak tego rodzaju sytuacja nie oznacza, że przedszkole przestaje funkcjonować (jak to miało miejsce w marcu), a zawieszone zajęcia muszą być realizowane z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 30c ustawy Prawo oświatowe. Jednak w przypadku gdy zawieszone zajęcia nie będą mogły być realizowane w powyższy sposób, wówczas dyrektor ustali inny sposób realizowania takich zajęć. W okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek oświatowych w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem 
COVID-19 to dyrektor przedszkola odpowiada za organizację realizacji zadań tej jednostki, w tym zajęć z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość lub innego sposobu realizacji tych zadań. A to oznacza, że (wskazujemy tylko na te aspekty, które dotyczą przedszkoli, pozostałe 
pomijamy):

  • ustala, czy uczniowie i nauczyciele mają dostęp do infrastruktury informatycznej, oprogramowania i internetu, umożliwiających interakcję między dziećmi a nauczycielami prowadzącymi zajęcia (co oznacza, że dyrektor przedszkola powinien dokonać analizy całej szkolnej infrastruktury informatycznej, w tym szybkości łącza internetowego i jego dostępu nie tylko dla nauczycieli, ale i dzieci i ich rodziców) – w przypadku dzieci należy dołożyć starań, aby – gdy zajdzie taka potrzeba – ich rodzice zostali doposażeni w niezbędny sprzęt z odpowiednim oprogramowaniem pozwalającym na uczestnictwo w zajęciach realizowanych w formule zdalnego nauczania); 
  • ustala, we współpracy z nauczycielami, technologie informacyjno-komunikacyjne wykorzystywane przez nauczycieli do realizacji zajęć (co oznacza, że należy dokonać wyboru odpowiedniej platformy edukacyjnej, pozwalającej na realizację zdalnego nauczania, i to w różnej formule oraz właściwych narzędzi pozwalających prowadzić zajęcia zdalne na tej wybranej platformie edukacyjnej); 
  • określa zasady bezpiecznego uczestnictwa w zajęciach w odniesieniu do ustalonych technologii informacyjno-komunikacyjnych (kwestia niezwykle istotna, gdyż to dyrektor odpowiada za bezpieczeństwo w przedszkolu, w tym za cyberbezpieczeństwo – należy zatem zadbać o odpowiednie oprogramowanie zabezpieczające nie tylko przed wirusami, ale również przed niepowołanym dostępem osób trzecich, przed śledzeniem, wykradzeniem danych itp.);
  • ustala, we współpracy z nauczycielami, źródła i materiały niezbędne do realizacji zajęć, z których dzieci mogą korzystać (w tym zakresie należy koniecznie ujednolicić rodzaje materiałów edukacyjnych wykorzystywanych podczas zdalnego nauczania, w tym również interaktywne materiały samokształceniowe – trzeba pamiętać, aby źródła, z których materiały będą wykorzystywane, miały odpowiednie certyfikaty, istotnym aspektem jest również przestrzeganie praw autorskich oraz odpowiednie zabezpieczenie plików cyfrowych zawierających te materiały przed utratą, czyli kwestia archiwizacji); 
  • ustala z nauczycielami potrzebę modyfikacji zestawu programów wychowania przedszkolnego oraz w razie potrzeby modyfikuje ten zestaw. W tym obszarze na pierwszym miejscu należy przeanalizować strukturę i zawartość programu dopuszczonego do użytku w danym przedszkolu – a zaproponowanego przecież przez samego nauczyciela13. Prawidłowo skonstruowany program wychowania przedszkolnego musi udzielić odpowiedzi na pytanie: jak tego czegoś (określonego w podstawie programowej) mamy nauczać oraz jak oceniać efekty tego nauczania. Otóż zgodnie z aktualnymi14 zasadami program wychowania przedszkolnego to „opis sposobu realizacji celów wychowania lub kształcenia oraz treści nauczania” ustalonych w podstawie programowej ustalonej dla danego etapu edukacyjnego. Każdy dyrektor, w zależności od aktualnej sytuacji występującej w jego przedszkolu, powinien w sposób bardzo precyzyjny podejść do zagadnienia realizacji podstawy programowej, w tym do kwestii przestrzegania zasad dopuszczania programu do użytku w danym przedszkolu. Zatem należy zwrócić uwagę na dwa elementy. Pierwszy to prawidłowa procedura dopuszczania programów, a drugi to zakres wyczerpujących informacji zawartych we wniosku nauczyciela o dopuszczenie programu kierowanego do dyrektora przedszkola. Jest to niezwykle istotne, ponieważ  w bieżącym roku szkolnym poprzednie wersje programów są niewystarczające, gdyż nie zawierają opisu realizacji celów kształcenia oraz treści nauczania w formule nauczania zdalnego, a także w formule pracy hybrydowej. To właśnie na te aspekty należy zwrócić szczególną uwagę. Powinno się uwzględnić elastyczność planów nauczania, w taki sposób, aby część zajęć (z założenia) była planowania w formule nauczania zdalnego, a pozostała część w formule pracy w trybie stacjonarnym. W związku z tym należy przygotować nie tylko odpowiednie rozwiązania organizacyjne, ale również pomoce dydaktyczne możliwe do wykorzystania w formule zdalnej pracy przedszkola;
  • ustala, we współpracy z nauczycielami, sposób potwierdzania uczestnictwa dzieci na zajęciach oraz sposób i termin usprawiedliwiania nieobecności dzieci na zajęciach edukacyjnych. I ponownie – należy bardzo wnikliwie przeanalizować dotychczasowe zapisy dotyczące usprawiedliwiania nieobecności dzieci i wprowadzić modyfikacje uwzględniające pracę w warunkach izolacji, a także potwierdzanie obecności dzieci na zajęciach przedszkolnych (dotychczas stosowane formy zdecydowanie się nie sprawdziły w nowych warunkach funkcjonowania przedszkola). Te formy będą uzależnione od wykorzystywanej w danym przedszkolu platformy edukacyjnej i jej możliwości technicznych w tym względzie. Przypominam, że w tym względzie istotnym zagadnieniem jest monitorowanie spełniania obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego;
  • zapewnia każdemu dziecku lub rodzicom możliwość konsultacji z nauczycielem prowadzącym zajęcia oraz przekazuje im informację o formie i terminach tych konsultacji. Trzeba zatem ocenić, jak sprawdziła się forma konsultacji stosowana pod koniec minionego roku szkolnego, i jeżeli zachodzi taka potrzeba (myślę, że odpowiednie wnioski i rekomendacje w tym zakresie zostały zaprezentowane na zabraniu rady pedagogicznej podsumowującej zakończony rok szkolny), należy dokonać praktycznie tylko ewentualnych korekt istniejących już zapisów; 
  • ustala, we współpracy z nauczycielami, tygodniowy zakres treści nauczania z zajęć wynikających z ramowych planów nauczania dla poszczególnych typów grup przedszkolnych do zrealizowania w poszczególnych grupach oraz tygodniowy zakres treści nauczania z zajęć realizowanych w formach pozaprzedszkolnych, uwzględniając w szczególności: 
    • zróżnicowanie zajęć w każdym dniu, 
    • możliwości psychofizyczne dzieci podejmowania intensywnego wysiłku umysłowego w ciągu dnia, 
    • łączenie przemienne kształcenia z użyciem monitorów ekranowych i bez ich użycia, 
    • ograniczenia wynikające ze specyfiki zajęć, 
    • konieczność zapewnienia bezpieczeństwa wynikającego ze specyfiki realizowanych zajęć; 
  • ustala, we współpracy z nauczycielami, sposób monitorowania postępów dzieci oraz sposób weryfikacji wiedzy i umiejętności dzieci, w tym informowania rodziców dzieci o postępach ich dziecka w nauce, czyli w przypadku przedszkoli jest to kwestia prowadzenia różnych diagnoz rozwoju dziecka w przedszkolu w poszczególnych grupach wychowawczych oraz sposób przeprowadzenia diagnozy gotowości szkolnej, a właściwie przygotowanie odpowiedniej informacji o gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole podstawowej (to przecież obowiązek każdego zerówkowego wychowawcy); 
  • przekazuje uczniom, rodzicom i nauczycielom informację o sposobie i trybie realizacji zadań placówki, w szczególności w zakresie organizacji kształcenia specjalnego, pomocy psychologiczno-pedagogicznej, indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego, indywidualnego nauczania, zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, zajęć wczesnego wspomagania rozwoju dziecka lub zajęć (ponieważ formy tych zajęć mogą ulec zmianie w sytuacji potencjalnego zagrożenia zakażeniem, dyrektor już n...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy