Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nowe RODO w przedszkolu

11 czerwca 2018

NR 92 (Maj 2018)

Wizerunek dzieci w świetle RODO

0 312

Majowa zmiana stanu prawnego wymaga dokonania sprawdzenia, czy nagrania z monitoringu lub fotografie z udziałem dzieci są wykorzystywane przez przedszkole zgodnie z regulacjami, oraz dostosowania się do nowych zadań wynikających z uprawnień rodziców i obowiązków administratora danych osobowych.

Sposób przetwarzania wizerunku dzieci

Zgodnie z art. 4 pkt 14 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. U. UE. L. z 2016 r. Nr 119, poz. 1) dane biometryczne (zaliczane do danych szczególnie chronionych, przetwarzanych na podstawie wyraźnego upoważnienia w obowiązującym przepisie) oznaczają dane osobowe, które wynikają ze specjalnego przetwarzania technicznego, dotyczą cech fizycznych, fizjologicznych lub behawioralnych osoby fizycznej oraz umożliwiają lub potwierdzają jednoznaczną identyfikację tej osoby (np. wizerunek twarzy lub dane daktyloskopijne). Gdyby ustawa uprawniała przedszkole do zastosowania systemu dokonującego automatycznego przetworzenia wizerunku dziecka lub rodzica w celu zidentyfikowania i na tej podstawie umożliwienia wstępu do przedszkolnych pomieszczeń, takie dane biometryczne byłyby przetwarzane technicznie w rozumieniu RODO. Jednak nie wszystkie informacje dotyczące cech fizycznych, fizjologicznych lub behawioralnych człowieka są zaliczane w RODO do danych biometrycznych, gdy nie pochodzą z przetwarzania technicznego. W literaturze podkreśla się, że wizerunek twarzy lub sposób poruszania się należą do cech biometrycznych człowieka. Jednocześnie jednak stanowią przedmiot zwykłego, codziennego obrotu, gdy nie są przetwarzane specjalnymi metodami technicznymi, umożliwiającymi jednoznaczną identyfikację osoby fizycznej lub potwierdzenie jej tożsamości (red. E. Bielak-Jomaa, D. Lubasz, RODO. Ogólne rozporządzenie o ochronie danych. Komentarz, WKP 2018). W tym ostatnim przypadku wizerunek dzieci może być przetwarzany jak zwykłe dane osobowe, z poszanowaniem ich uprawnień określonych w regulacjach unijnych i krajowych.

Zasady stosowania monitoringu

Zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. b i c RODO konieczne jest zbieranie danych osobowych (w tym także wizerunku), w konkretnych, wyraźnych i prawnie uzasadnionych celach. Niedopuszczalne jest jednak ich dalsze przetwarzanie w sposób niezgodny z tymi celami – należy przy tym przestrzegać zasady minimalizacji przetwarzania danych osobowych, które muszą być adekwatne oraz ograniczone do tego, co niezbędne do celów, w których są przetwarzane.

Zgodnie z powyższymi zasadami, w szczególności stosowanie w przedszkolu monitoringu wymaga wcześniejszego rozważenia (lub przeprowadzenia przeglądu już istniejącego systemu), czy utrwalanie wizerunku w konkretnych miejscach jest rzeczywiście konieczne do zapewnienia porządku i bezpieczeństwa, czy też wystarczające będą mniej inwazyjne środki. Dla przykładu: kamery można zainstalować przy wejściach, na placu zabaw oraz rozważyć ewentualne ich rozmieszczenie wewnątrz budynku, np. na korytarzach, schodach i w szatniach, w których dzieci zostawiają okrycia wierzchnie, lub tam, gdzie znajduje się mienie przedszkolne. Nie powinny natomiast być rozmieszczane w miejscach, gdzie dzieci są przebierane, w łazienkach i sanitariatach. Ani uczniowie, ani personel nie powinni być utrwalani w sytuacjach intymnych. Do zachowania bezpieczeństwa dzieci (i pracowników) oraz prawidłowego wykonywania zadań przez przedszkole nie jest też potrzebne zamontowanie działających kamer w pomieszczeniach, w których są prowadzone zajęcia. Z tego względu należałoby z nich zrezygnować albo wyjątkowo podjąć decyzję o nagrywaniu obrazu z sal w czasie zajęć, gdy zgodę na utrwalanie wizerunku wyrażą nauczyciel oraz rodzice wszystkich uczniów. Zarówno pracownicy, jak i rodzice dzieci powinni zostać poinformowani o rozmieszczeniu kamer. Wizerunki nie powinny być utrwalane bez ich wiedzy, a ponadto powinni zostać poinformowani, jakie w związku z tym przysługują im uprawnienia i obowiązki. W przypadku zamieszczenia kamer przy wejściach, w związku z możliwością nagrania przypadkowych osób znajdujących się w pobliżu, należałoby zamieścić w widocznym miejscu tabliczki informujące o monitoringu. Jeżeli kamery miałyby się znaleźć również na ogrodzeniu, warto rozważyć ich demontaż lub wyłączenie z powodu trudności w wywiązaniu się z obowiązku informowania utrwalanych osób, często nieznanych w placówce, o przysługujących im uprawnieniach. Nagrywanie dźwięku (wewnątrz i poza budynkiem) nie jest uzasadnione potrzebą zapewnienia bezpieczeństwa uczniów i pracowników, dlatego należałoby z niego całkowicie zrezygnować.

Na podstawie art. 7 ust. 1 RODO, jeżeli przetwarzanie odbywa się na podstawie zgody, administrator musi być w stanie wykazać, że osoba, której dane dotyczą, wyraziła zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych. 

Wykonywanie i używanie fotografii z dziećmi

Na tych samych zasadach jest przetwarzany wizerunek dzieci utrwalany na zdjęciach. Dodatkowo regulacje RODO uzupełnia art. 81 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 880 z późn. zm.), zgodnie z którym rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. Wyjątkowo uzyskanie takiej zgody nie jest wymagane w następujących przypadkach: jeżeli uwieczniona osoba otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie, a nie zostało w umowie wyłączone prawo do rozpowszechniania jej wizerunku; rozpowszechniany jest wizerunek osoby powszechnie znanej, 
jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, w szczególności politycznych, społecznych, zawodowych; rozpowszechniany jest wizerunek osoby stanowiącej jedynie szczegół całości takiej, jak zgromadzenie, krajobraz, publiczna impreza. W związku z tym prawie zawsze przedszkole powinno uzyskać zgodę rodzica na przetwarzanie wizerunku dziecka, czyli wykonywanie i rozpowszechnianie zdjęć (np. na stronie internetowej lub profilu społecznościowym przedszkola, tablicy informacyjnej) tylko tych dzieci, których rodzice wyrazili zgodę. Jej zakres może być różny – może dotyczyć tylko wykonania fotografii (lub nagrania) w celu udostępnienia wyłącznie rodzicowi albo zamkniętemu kręgowi osób, np. zalogowanym użytkownikom profilu lub strony przedszkola, w szczególności rodzicom i nauczycielom danego oddziału. Przedszkole powinno podchodzić z ostrożnością do upubliczniania zdjęć grupowych. Ochroną prawną jest objęte nie tylko zdjęcie czy nagranie jednego ucznia. W tych przypadkach, w których uczniowie są rozpoznawalni na materiałach grupowych, a przedszkole nie uzyskało wymaganej zgody wszystkich osób na publikację, ma do wyboru bądź rezygnację z rozpowszechniania bądź też dokonanie ukrycia rysów twarzy i ewentualni...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy