Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat miesiąca

6 kwietnia 2021

NR 120 (Kwiecień 2021)

Arkusz organizacyjny przedszkola w warunkach roku 2021

79

Co do zasady już w marcu zbierane są i analizowane niezbędne informacje oraz opracowywane pierwsze „przymiarki” do arkusza organizacyjnego na nowy rok szkolny. Jednak w praktyce to dopiero kwiecień jest miesiącem, w którym dyrektorzy przedszkoli podejmują już konkretne działania związane z organizacją kolejnego roku szkolnego. Działaniem tego rodzaju jest opracowanie propozycji arkusza organizacji placówki1. Dokument ten stanie się obowiązującym oczywiście po zatwierdzeniu przez organ prowadzący i wcześniejszym parafowaniu przez organ nadzoru pedagogicznego.

Należy zauważyć, że obecny czas jest okresem wyjątkowym i jedynym w swoim rodzaju, jaki wcześniej nigdy nam się nie przydarzył. Dlatego praktycznie nie mamy ani wzorców, ani przykładów rozwiązań organizacyjnych w sytuacji szalejącej pandemii wirusa COVID-19.. Z tego też względu należy wziąć pod uwagę dodatkowe czynniki, które będą miały (lub też mogą mieć wpływ) na funkcjonowanie przedszkola. Pomocne nam będą oczywiście doświadczenia, jakich nabyliśmy od marca ubiegłego roku oraz wskazówki zawarte w aktach prawnych dotyczących zwalczania COVID-19.

Myślę oczywiście o stosownych ustawach oraz rozporządzeniach jako aktach wykonawczych do tych ustaw, ale także o zmienionych na początku bieżącego roku szkolnego dokumentach prawa wewnętrznego każdego przedszkola. Do dokonania tych zmian wszystkie przedszkola były zobligowane rozporządzeniami z sierpnia 2020. 

Zatem na wstępie należy przypomnieć, iż do podstawowych elementów wyznaczających cykl organizacyjny pracy przedszkola zalicza się:

POLECAMY

  • Arkusz organizacyjny.
  • Plan nauczania:
    – struktura uczniowska (grupy przedszkolne, zespoły zajęciowe itp.) – rygory sanitarne mogą w znaczny sposób ograniczyć liczbę dzieci w grupie zajęciowej, a co jest z tym związane – również zwiększyć liczbę samych grup;
    – struktura godzinowa – z uwagi na zmianę liczebności, a tym samym również liczby grup z całą pewnością zmianie ulegnie również struktura godzinowa;
    – tygodniowy czas zajęć – ogólny! Również w tym zakresie może nastąpić znaczna modyfikacja w porównaniu z założeniami, jakie przyjmowaliśmy w przypadku pracy stacjonarnej bez stanu epidemii.
  • Tygodniowy rozkład zajęć – podobnie jak powyżej.
  • Kalendarz działań przedszkolnych – tutaj raczej zmian nie powinno być. Zmianie może ulec jedynie forma organizacyjna planowanych wydarzeń lub uroczystości. 

Należy pamiętać, że arkusz organizacyjny przedszkola (zgodnie z zasadami planowania strategicznego) jest jednym z najważniejszych dokumentów planistycznych przedszkola. 
Podczas praktycznego sporządzania arkusza organizacyjnego przedszkola na nowy rok szkolny dyrektor placówki musi dysponować określonymi danymi niezbędnymi do podjęcia właściwych decyzji dotyczących określonych struktur szkolnych, takich jak:

  • uczniowska – składająca się z grup przedszkolnych, grup ćwiczeniowych, a dodatkowo grup z uwagi na warunki sanitarne, i to w sytuacji, gdy przedszkole będzie się znajdowało w każdej ze stref zagrożenia sanitarnego (z uwagi na inne ograniczenia obowiązujące w każdej ze stref ochronnych) czy też w warunkach pełnego lockdownu;
  • godzinowa – w układzie tygodniowym, pozwalająca na realizację zadań przedszkola w obszarze pedagogiczno-opiekuńczym i to zarówno w sytuacji pracy stacjonarnej, zdalnej, jak i hybrydowej (plan nauczania lub ewentualnie siatka godzin w różnych wariantach);
  • pracownicza (obsługa kadrowa wszystkich zadań wynikających z programu przedszkola i planu wychowania przedszkolnego  – należy zwrócić szczególną uwagę na obowiązek wykonywania czynności sanitarnych oraz na zapewnienie obsługi technicznej zajęć prowadzonych zdalnie – zapewnienie funkcjonowania określonych narzędzi TIK na wybranych przez przedszkole platformach edukacyjnych).

Niestety, na chwilę obecną nie jesteśmy w stanie przewidzieć wszystkich możliwych okoliczności, dlatego dokument ten, w bieżącym roku, będzie musiał być wyjątkowo elastyczny – aby nie stwierdzić, że wręcz hipotetyczny. 

Wszelkie działania planistyczne należało rozpocząć od ustalenia (określenia) liczebności dzieci w nowym roku szkolnym, co z kolei zadecyduje o liczbie grup oraz liczebności tych grup w warunkach rygorów sanitarnych. Jedną z najtrudniejszych do określenia kwestii jest liczba dzieci przychodzących do przedszkola. W odniesieniu do liczby dzieci w grupach starszych, to praktycznie już ją znamy, jak również liczba tych grup oraz orientacyjną liczebność dzieci w poszczególnych grupach przedszkolnych (orientacyjną – na podstawie danych z poprzedniego roku, ale zawsze dane te mogą ulec zmianie, co może spowodować zmianę decyzji organizacyjnych oraz uwarunkowania związane z maksymalną liczbą dzieci mogących przebywać razem w jednym pomieszczeniu – z uwagi na obowiązujące rygory sanitarne). Mając powyższe na uwadze, należy zdecydować o liczbie grup przedszkolnych i ich liczebności. Jest to istotne ze względu na późniejszą organizację grup na wybranych zajęciach, zgodnie z warunkami określanymi w rozporządzeniu o szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli oraz rozporządzeniach covidowych. W związku z takimi uwarunkowaniami dyrektor przedszkola powinien przeprowadzić symulację, określającą, w jaki sposób liczebność dzieci wpływa na skutki „godzinowe”, i dopiero wówczas wybrać najbardziej optymalne rozwiązania. Należy również pamiętać, że istnieje możliwość podziału na grupy poniżej ustalonego w przepisach limitu (co do zasady liczba dzieci w oddziale przedszkola wynosi nie więcej niż 25). Wymaga to jednak uzyskania zgody organu prowadzącego. Niestety, nie ma idealnego sposobu podziału na grupy zajęciowe. Dlatego też przyjęcie konkretnego rozwiązania jest „dobre” dla jednych nauczycieli, ale jednocześnie nie najlepsze dla innych. Należy zatem przypomnieć, że liczba dzieci w oddziale przedszkola specjalnego i oddziale specjalnym w przedszkolu ogólnodostępnym wynosi:

  • w oddziale dla dzieci z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera – nie więcej niż 4;
  • w oddziale dla dzieci z niepełnosprawnościami sprzężonymi – nie więcej niż 4;
  • w oddziale dla dzieci niesłyszących i słabosłyszących – nie więcej niż 8;
  • w oddziale dla dzieci z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym – nie więcej niż 8;
  • w oddziale dla dzieci niewidomych i słabowidzących – nie więcej niż 10;
  • w oddziale dla dzieci z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją – nie więcej niż 12.

Przy planowaniu założeń organizacyjnych w opracowywaniu arkusza organizacyjnego wykorzystujemy już istniejące ramowe plany wychowania przedszkolnego. Jednak przy ich konkretyzacji należy opierać się na wynikach przeprowadzonych analiz planów wychowania przedszkolnego (zwłaszcza w warunkach reżimu sanitarnego), które wskazują faktyczny stan realizacji podstawy programowej w roku bieżącym (oraz w latach poprzednich – a przecież realizacja podstawy programowej i uzyskane efekty w minionym roku szkolnym nie były zadowalające), co pozwoli w sposób racjonalny (i oby optymalny) zaplanować dokładnie wartość godzinową na nadchodzący, również niełatwy organizacyjnie, rok szkolny. Należy zatem je stworzyć na podstawie obowiązujących regulacji oraz tzw. refleksji praktyka zawartych w uwagach i wnioskach z wynikających właśnie analiz realizacji planów wychowania przedszkolnego w roku tak poprzednim, jak i bieżącym. 

Przy takim podejściu planowanie nie będzie już tylko założeniem typowo hipotetycznym, ale będzie miało wymierne uzasadnienie praktyczne uwzględniające możliwości poszczególnych nauczycieli oraz warunki tak bazowe konkretnego (rzeczywistego) przedszkola, jak i organizacyjne wynikające z warunków epidemicznych. Prawdą jest, że w przypadku przedszkoli aż takich dużych różnic nie ma, gdyż w większości (pomimo znacznego ograniczenia pracy szkół) przedszkola pracowały w formule pracy stacjonarnej. Niemniej jednak przy planowaniu założeń organizacyjnych w nowym roku szkolnym należy uwzględnić różne (wszystkie możliwe) warianty. Przy tym zwracam uwagę, że dla zapewnienia ciągłości i skuteczności pracy dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej jest wskazane, aby ten sam nauczyciel opiekował się danym oddziałem do czasu zakończenia korzystania z wychowania przedszkolnego przez dzieci tego oddziału (grupy przedszkolnej). 

Należy jednak mieć na względzie, że organizację pracy przedszkola określa ramowy rozkład dnia ustalony przez dyrektora przedszkola na wniosek rady pedagogicznej, z uwzględnieniem zasad ochrony zdrowia i higieny nauczania, wychowania i opieki, potrzeb, zainteresowań i uzdolnień dzieci, rodzaju niepełnosprawności dzieci oraz oczekiwań rodziców. Dopiero na podstawie ramowego rozkładu dnia nauczyciel lub nauczyciele, którym powierzono opiekę nad danym oddziałem, ustalają dla tego oddziału szczegółowy rozkład dnia, z uwzględnieniem potrzeb i zainteresowań dzieci. Z tego też względu typowy arkusz organizacyjny przedszkola określa w szczególności: 

  • liczbę nauczycieli ogółem, w tym nauczycieli zajmujących stanowiska kierownicze;
  • imię, nazwisko, stopień awansu zawodowego i kwalifikacje poszczególnych nauczycieli oraz liczbę godzin prowadzonych przez nich zajęć;
  • liczbę nauczycieli, o których mowa w art. 9d ust. 8 Karty Nauczyciela2 w podziale na stopnie awansu zawodowego;
  • liczbę pracowników administracji i obsługi, w tym pracowników zajmujących stanowiska kierownicze oraz etatów przeliczeniowych;
  • liczbę pracowników ogółem, w tym pracowników zajmujących stanowiska kierownicze.

Ponadto arkusz organizacji przedszkola poza informacjami, o których mowa wyżej, określa w szczególności:

  • liczbę oddziałów przedszkolnych;
  • liczbę dzieci w poszczególnych oddziałach;
  • tygodniowy wymiar zajęć religii, zajęć języka mniejszości narodowej, języka mniejszości etnicznej lub języka regionalnego, jeżeli takie zajęcia są w przedszkolu prowadzone;
  • czas pracy przedszkola oraz poszczególnych oddziałów;
  • ogólną liczbę godzin pracy finansowanych ze środków przydzielonych przez organ prowadzący przedszkole, w tym liczbę godzin zajęć edukacyjnych i opiekuńczych, zajęć rewalidacyjnych, zajęć z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz innych zajęć wspomagających proces kształcenia, realizowanych w szczególności przez pedagoga, psychologa, logopedę i innych nauczycieli.

Z powyższych względów przy opracowywaniu arkusza organizacyjnego należy koniecznie pamiętać o realizacji zadań związanych z pomocą psychologiczno-pedagogiczną, zwłaszcza w nowej sytuacji, która nie pozwala na realizację działań w dotychczasowych formach. W tym aspekcie niezwykle istotne są możliwe formy takiej pomocy, które generują liczbę godzin do zrealizowania w nowym roku szkolnym, a co jest z tym związane – również liczbę etatów nauczycielskich. Należy zmodyfikować dotychczasowe formy, gdyż w warunkach obostrzeń sanitarnych nie wszystkie będą miały rację bytu, a to z kolei wymusi inne uwarunkowania organizacyjne. Przypominam, że dotychczas w przedszkolach pomoc p-p mogła być realizowana w formie:

  • zajęć rozwijających uzdolnienia;
  • zajęć specja...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy